24 دی 1392

ایجاد علاقه به مطالعه در دانش آموزان

مولف: مدیریت سیستم   /  دسته: آموزشی   /  رتبه دهید:

مهمترین شرط در تمركز حواس علاقه است. به یقین می توان گفت كه علاقه مهمترین شرط در ایجاد تمركز حواس است. هر چه علاقه شما به یك موضوع بیشتر باشد، تمركز فكر شما بر آن بیشتر می شود. متخصصان حافظه و یادگیری، وقتی كه شخصی می گوید: "من اصلاً حافظه ندارم"، به او می گویند: "نشانی منزلت را بلدی؟" و چون شخص پاسخ مثبت می دهد، می گویند پس تو حافظه داری. اگر حافظه نداشتی، نباید هیچ نمود و تظاهری را از حافظه نشان می دادی.

شخص اصرار می كند: "من حافظه ندارم."  یا "حافظه ام خیلی بد است." چون درس تاریخی را كه دیشب خوانده بودم اصلاً به خاطر نمی آورم. به زندگی همین شخص وارد می شویم. متوجه می شویم كه به فوتبال علاقه زیادی دارد. از او سؤالی در این زمینه می كنیم، سؤالاتی خیلی جزئی و حاشیه ای. ملاحظه می كنیم كه او حتی شماره پیراهن بازیكنان، باشگاه آنها و نتایج دقیق مسابقات قبلی آنها را به خاطر دارد. چه حافظه توانایی!

وقتی شما به موضوعی علاقه داشته باشید، خود به خود بر آن متمركز می شوید. بیشتر دقت می كنید و به راحتی به حافظه می سپارید و بعداً هم خیلی راحت به خاطر می آورید. اساساً تمركز حواس و حافظه لازم و ملزوم یكدیگرند:

علاقه بیشتر>> تمركز بیشتر >> مرور ذهنی بیشتر >> به خاطر سپاری بهتر >> یاد آوری سریعتر

حلقه اول این زنجیر، علاقه است. تا علاقه نباشد، تمركز نیست و تا تمركز نباشد، حافظه نیست و تا حافظه نباشد، یادگیری و موفقیت تحصیلی نیست. پس می بینید كه اساس تمام موفقیتهای تحصیلی و همین طور شغلی و موفقیتهای دیگر علاقه است. علاقه، علاقه، علاقه = موفقیت، موفقیت، موفقیت. آنجا كه شما علاقه دارید، قطعاً موفقیت و پیشرفت دارید. همین شما كه از عدم تمركز حواس خود گله دارید، وقتی غرق دیدن یك فیلم مهیج یا تماشای مسابقه ورزشی مورد علاقه خود یا بازی شطرنج یا خواندن یك رمان جالب یا حل جدول و یا مطالعه یك درس مورد علاقه خود هستید، نسبت به سر و صدا، حضور دیگران یا عوامل حواس پرتی دیگری كه در محیط اطرافتان هست، هیچ واكنشی نشان نمی دهید یعنی: تمركزی عالی دارید.

وقتی شما به موضوعی علاقه دارید، دوست دارید درباره آن بیشتر بدانید و میل به فراگیری بیشتر باعث می شود كه تمركز بهتری داشته باشید. از طرفی هرچه بیشتر فرابگیرید و بیشتر بدانید، علاقه شما به مطلب هم بیشتر می شود و باز علاقه بیشتر، میل فراگیری بیشتر و . . .

اما ما باید درسهای زیادی را مطالعه كنیم و در این مطالعه تمركز حواس داشته باشیم تا بتوانیم یاد بگیریم و به خاطر بسپاریم و به موفقیت تحصیلی دست یابیم. طبیعتاً خیلی از این درسها مورد علاقه ما نیستند. با آنها چه كار كنیم؟ مسلماً نمی توانیم مطالعه این درسها را كنار بگذاریم و فقط درسهای مورد علاقه را بخوانیم. تنها راه حل این است: باید به طریقی خودمان را به آن درسها علاقمند كنیم.

چگونه درس بخوانیم؟ این سؤالی است كه اكنون مسلماً در ذهن شما ایجاد شده است. شما كه مجبورید درسهایی را بخوانید كه هیچ علاقه ای به آنها ندارید و واقعاً نمی دانید كه با این بی علاقگی و در نتیجه عدم تمركز و در نتیجه عدم یادگیری در آن درس چه كنید. یكی به مثلثات علاقه ندارد، یكی به شیمی، یكی به فلسفه، یكی به زمین شناسی، یكی به تاریخ و . . .

به هرحال هر كس ممكن است از یك یا چند درس اصلاً خوشش نیاید اما در عین حال كه این بی علاقگی را حس می كند، ضرورت ایجاد علاقه را هم احساس می نماید. ما هم اكنون زمینه های بسیار مؤثری را برای ایجاد علاقه به شما معرفی می كنیم.

اطلاعات اولیه

شاید مهمترین راه ایجاد علاقه، كسب اطلاعات اولیه درباره موضوع مورد نظر باشد. هرچه اطلاعات اولیه شما و دانسته های ابتدایی شما در زمینه موضوع بیشتر باشد، خود به خود كشش بیشتری برای فراگیری آن خواهید داشت و در نتیجه تمركز بهتری در آن به دست خواهید آورد. این همان ارتباط علاقه و میل به فراگیری است. هرچه می توانید اطلاعات اولیه، سطحی و ابتدایی خود را افزایش دهید، چه این اطلاعات در راستای موضوع باشند چه نباشند. مثلاً قبل از این كه فرمولهای پیچیده اصطكاك را در فیزیك مطالعه كنید، به كسب اطلاعات اولیه و ابتدایی در مورد اصطكاك بپردازید. اگرچه این مطالب پیش پا افتاده، سطحی و بی ارتباط با آن فرمولهای پیچیده به نظر می رسند، شوق و شور و میل به فراگیری و در نتیجه تمركز حواس شما را افزایش خواهند داد.

اهمیت مطالعه قبل از ورود به كلاس

شاید تا به حال به این موضوع فكر كرده باشید كه چرا دبیران و استادان شما این قدر به شما تأكید می كنند كه قبل از ورود به كلاس جلسه بعد، مطالعه سطحی و اجمالی و سریعی بر آنچه كه قرار است تدریس شود داشته باشید. علت این تأكید عمدتاً به خاطر همین تأثیر اطلاعات اولیه است. با دانستن اطلاعات اولیه شوق یادگیری و جذبتان فراوانتر می گردد و به یقین درك بهتری از صحبتهای مدرس خواهید داشت و ما در جای خود شیوه مطالعه قبل از ورود به كلاس را توضیح خواهیم داد.

اطلاعات اولیه چگونه باشند؟

برای كسب اطلاعات اولیه باید دقت كنید كه این اطلاعات، ویژگیهای لازم را داشته باشند. هر مطلبی نمی تواند اطلاعات اولیه تلقی شود. باید به خاطر داشته باشیم كه اطلاعات اولیه قرار است در ما شوق و رغبت ایجاد كند و ما را به فراگیری بیشتر وا دارد. بنابراین:

اول- اطلاعات اولیه باید ساده باشند: اگر شما در ابتدا مطالب دشوار و سخت را جستجو كنید و به آنها توجه نشان دهید، به جای علاقمند شدن به آنها از آنها بیزار می شوید. اطلاعات اولیه باید ساده ترین مطالب باشند.

دوم- اطلاعات اولیه باید كم حجم باشند: با وجود آن كه اطلاعات اولیه فراوانی در اختیار شماست كه همگی ساده اند، توصیه می كنیم همه این اطلاعات را یكجا نگیرید. یكی از این اصول مهم یادگیری و قوانین پایه ای حافظه این است: یادگیری تدریجی است. اگر شما 9 ساعت مطالعه مستمر جغرافی را در یك روز، به یك ساعت مطالعه در 9 روز تبدیل كنید و یا 18 ساعت مطالعه پشت سر هم در یك روز را به 6 ساعت مطالعه در 3 روز تقسیم كنید، بازده فوق العاده بیشتری خواهیم داشت.

یادگیری یكباره مطالب، شما را زود خسته و بی علاقه می كند. درست مثل آنكه بخواهید در یك روز از صبح تا شب نیمی از كتاب را یاد بگیرید. اصل یادگیری تدریجی هم بر ایجاد علاقه استوار است. اطلاعات فراوان و یكباره به راحتی شما را از آن درس بیزار می كند.

سوم- اطلاعات اولیه باید به شكل خوبی ارائه شوند: انتقال اطلاعات اولیه به شكلی خوب و دوست داشتنی، شوق شما را برای فراگیری بیشتر افزایش می دهد. معلمی را به خاطر بیاورید كه مطالب را به زبانی خوشایند به شما انتقال می دهد و در همان روز اول آن چنان تأثیری بر شما می گذارد كه شیفته آن درس می شوید.

وقتی كه مشغول درس خواندن هستید، مانند همان معلم مطالب را به شكلی زیبا برای خود بیان كنید و در خود علاقه ایجاد كنید، به خصوص در درسهایی كه معلم شما مطلب را خشك و جدی و نه چندان خوب ارائه می دهد، حتماً از این روش استفاده كنید.

چهارم - به كاربردهای علمی مطالب علمی فكر كنید: كاربرد مطالب را در زندگی خود جستجو كنید. قبل از آنكه به سراغ مفاهیم پیچیده اصطكاك بروید به این فكر كنید كه زمستانها در هوای سرد، دستان خود را به هم می مالید تا گرم شوند.

قبل از این كه مثلثات بخوانید به این فكر كنید كه تمام حركات كشتیها روی اقیانوسها براساس نسبتهای مثلثاتی انجام می گیرد.

قبل از این كه شیمی بخوانید و واكنشهای گرمازا و گرماگیر را بفهمید به این فكر كنید كه اخیراً چیزی به نام بخاری جیبی اختراع شده است كه در زمستان دستهای شما را گرم می كند.

قبل از این كه گرانیگاه و مركز ثقل چیزی را بیاموزید به این فكر كنید كه چرا برج معروف پیزا در ایتالیا با همه كج بودنش فرو نمی ریزد.

بعضی از مطالب هم كاربردهای رفتاری دارند. می توانیم قبل از خواندن این مطالب به این كاربردهایشان فكر كنیم. مثلاً قبل از این كه بخوانیم هفته دوم تا ششم زندگی جنینی مقارن با رشد سریع و اختصاصی شدن اندامها و دستگاههای مختلف بدن است، به این فكر كنیم كه سلامت یا عدم سلامت جسمی و روانی مادر و پدر چه تأثیری بر جنین دارد و رفتارهای مناسب والدین و اطرافیان آنها چگونه می تواند باشد.

قبل از این كه قانون عمل و عكس العمل نیوتن را بخوانیم به این فكر كنیم كه تمام اعمال ما به خود ما باز می گردد و به قول شاعر: "هر چه كنی به خود كنی، گر همه نیك و بد كنی".

قبل از این كه قاعده "هوند" را در شیمی بخوانیم كه "تا زمانی كه هر یك از اربیتالهای هم انرژی، یك الكترون نگرفته باشد، هیچ یك از آنها پر نمی شود." به این فكر كنیم كه ما هم باید در همه زمینه های زندگی به موازات هم پیشرفت كنیم.

رشد یك جانبه، قانون طبیعت نیست و به همین خاطر محكوم به شكست است. اگر در زمینه مالی داریم پیشرفت می كنیم در زمینه معنوی هم باید با همان سرعت به پیش رویم. اگر دزمینه علمی موفقیت كسب می كنیم، باید در عمل هم به همان اندازه موفق شویم. اگر در زندگی اجتماعی به مراتب عالی می رسیم باید در زندگی خصوصی هم خود را به همین مراتب عالی برسانیم. خلاصه آن كه اجازه ندهیم كه در یك زمینه از سایر زمینه ها عقب بیفتیم. درست مانند اتمهای عناصر كه قاعده هوند را اجرا می كنند و قبل از این كه . . .

اگر كمی دقیق شوید، اگر ذهن خود را به كار بیندازید به كاربرد تمامی علوم را در لحظه لحظه زندگی خود حس می كنید و هر چه بیشتر آمیختگی دانش را با زندگی روزمره درك می كنید علاقمند تر و مشتاقتر می شوید. در واقع دانش بشری از دقت كردن به زندگی ساده و طبیعی پدیدار شده است.

اطلاعات اولیه مهمترین قانون علاقمندی است. نقش اطلاعات اولیه بسیار مهم است. وقتی كه شما به تماشای مسابقه فوتبال مشغولید، همین كه اطلاعات مختصری درباره آن داشته باشید، مثلاً بدانید كه خطا در محوطه 18 قدم، ضربه پنالتی را برای تیم مقابل به ارمغان می آورد، با تمركز و علاقه بیشتری آن را دنبال می كنید تا مادربزرگ شما كه هیچ اطلاعات اولیه ای از فوتبال ندارد و تصور می كند 22 نفر بیهوده به دنبال توپ از این سو به آن سو می دوند و مسلماً مادربزرگ شما خیلی متعجب می شود وقتی شما را آنچنان غرق تماشا می بیند كه از اطراف خود كاملاً بی خبر شده اید.

یا وقتی كه شما بدانید حركت هر كدام از مهره های شطرنج چگونه است و همین اطلاعات مختصر و اولیه را داشته باشید، خیلی مشتاقتر و با دقت و تمركز بیشتر به بازی شطرنج نگاه می كنید تا كسی كه از شطرنج هیچ چیز نمی داند.

امروزه از این روش برای علاقمند كردن افراد به موضوعات خاص استفاده می كنند. مثلاً تصویر یك فوتبالیست مشهور را داخل یك بسته آدامس می گذارند و زیر آن نامش را می نویسند. هیچ وقت سوابق ورزشی او را به صورت اطلاعیه در بسته آدامس نمی نویسند چرا كه همین قدر كافی است. به همین سادگی و كم حجمی و به خوشایندی شیرینی آدامس كافی است كه شما خود به خود به هر خبری درباره او متمركز و حساس شوید.

دقت كنید كه درسی كه الان قرار است بخوانید چه اطلاعات اولیه ای از دروس قبل، از گفته های معلم و یا از صحبت دوستان یا از زندگی خودتان به شما كمك می كند. در جستجوی یافتن این اطلاعات اولیه و آموختن درس، با كمك آنها باشید. این همان چیزی است كه می گویند در هر درس باید از پایه قوی باشید و دروس را اساسی بخوانید. قبل از فراگیری انتگرال، مفهوم مشتق را دریابید. قبل از آن كه حد را بفهمید نمی توانید مشتق را درك كنید و برای فهمیدن حد باید تصاعد هندسی را خوب یاد گرفته باشید كه پایه آن هم تصاعد عددی است.

بعضیها وقتی می خواهند درسی را بخوانند یكباره به سراغ فرمولها و حفظ آنها می روند و چون كاری را از وسط شروع كرده اند و اطلاعات زمینه ای و پایه ای ندارند، درست و حسابی یاد نمی گیرند و بی علاقه و كلافه می شوند. درست مثل این كه شما بخواهید یك سریال تلویزیونی را از قسمت دهم تماشا كنید. تا كسی به شما توضیحاتی در مورد نُه قسمت گذشته ندهد (و البته ساده و مختصر و كم حجم) شما علاقه چندانی به تماشای قسمت دهم پیدا نمی كنید.

پیش از مطالعه هر درس از این به بعد، دانسته های قبلی خود را مرور كنید. اطلاعات اولیه بگیرید و خود را علاقمند و متمركز سازید. 

تعداد مشاهده (1454)       نظرات (0)

نظرات کاربران درباره مطلب "ایجاد علاقه به مطالعه در دانش آموزان"


نظرتان را بیان کنید

نام:
پست الکترونیکی:
نظر:
کد بالا را در محل مربوطه وارد نمایید